Η Εύβοια το δεύτερο μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας, μαζί με τη γειτονική  Σκύρο,  αποτελούν ιδανικούς  τουριστικούς  προορισμούς τεσσάρων εποχών τόσο για τους Έλληνες όσο και  τους ξένους επισκέπτες.Σας προσκαλούμε να τους εξερευνήσετε!

Εύβοια.... Όλη η Ελλάδα σε ένα νησί

 

 


Προσκυνήματα και μονές της Εύβοιας

 

Θρησκεία είναι η πίστη στην οποία καταλήγει ο άνθρωπος με τη βοήθεια της νόησης και της αίσθησης. Σύμφωνα με την καινή διαθήκη, Θρησκεία είναι το σύνολο των ενεργειών πίστεως του ανθρώπου. Ο Θρησκευτικός τουρισμός, ως τρόπος έκφρασης της ανάγκης αυτής του ανθρώπου, αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ελληνικής τουριστικής κίνησης και αφορά την επίσκεψη σε θρησκευτικούς τόπους λατρείας, όπως μοναστήρια και εκκλησίες. Η ανθρώπινη μετακίνηση σε χώρους λατρείας, με σκοπό την αναζήτηση του ιερού ή του θείου, αποτελεί μία σημαντική ψυχολογική ανάγκη για κάθε άτομο, ανεξάρτητα από φυλή, εθνικότητα ή θρησκεία.Το κύριο κίνητρο που ωθεί τα άτομα να πραγματοποιήσουν ταξίδια αυτής της μορφής, είναι το θρησκευτικό στοιχείο, το οποίο τις περισσότερες φορές συνδυάζεται και με άλλα κίνητρα που καλύπτουν την τουριστική τους ανάγκη. O θρησκευτικός τουρισμός δεν είναι εποχικού χαρακτήρα, δεν επιλέγει και δεν προτιμά τους τουριστικούς προορισμούς, αφού αυτοί, κυρίως, είναι οι τόποι στους οποίους  εκδηλώνονται οι θρησκευτικές τελετές είναι περιορισμένης διάρκειας (από μία ως τρεις ημέρες). Τα χαρακτηριστικά των θρησκευτικών τουριστών έχουν μεγάλη ηλικιακή, οικονομική, κοινωνική, και επαγγελματική διασπορά, και ανήκουν σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, γιατί το θρησκευτικό συναίσθημα είναι πανανθρώπινο και καθολικό.

Σε όλο το μήκος και πλάτος της Εύβοιας  λειτουργούν δεκαέξι (16) μονές, ιδιαίτερου ιστορικού και θρησκευτικού ενδιαφέροντος, μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής μας κληρονομιάς,  αξιόλογο πόλο έλξης επισκεπτών και προσφέρουν έντονες συγκινήσεις στους λάτρεις του θρησκευτικού τουρισμού.

Επιβλητικοί ιεροί ναοί στέκουν υπερήφανα σε διάφορα σημεία με μακραίωνη ιστορία, ενώ πολυάριθμα μοναστήρια συνθέτουν ένα μοναδικό "σκηνικό" με ιδιαίτερο θρησκευτικό χαρακτήρα.


ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΑ

 

Στην Εύβοια υπάρχουν τα ιερά προσκυνήματα του Οσίου Ιωάννη Ρώσου στο Προκόπι στη βόρεια Εύβοια και το ιερό προσκύνημα της Παναγίας Φανερωμένης στη Νέα Αρτάκη.

 

ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΡΩΣΟΥ

Ένα από  σημαντικότερα προσκυνήματα όχι μόνο της  Εύβοιας αλλά και ολόκληρου του ελληνισμού είναι ο ναός του Αγίου Ιωάννη Ρώσου που βρίσκεται στο Προκόπι Βορείου Εύβοιας. Στο  ναό φιλοξενείται το σεπτό σκήνωμα του αγίου Ιωάννη Ρώσου, που το μετέφεραν στη νέα πατρίδα τους το 1925 οι ξεριζωμένοι Προκοπιείς πρόσφυγες από την Καππαδοκία.  Χιλιάδες είναι οι επισκέπτες – προσκυνητές που επισκέπτονται τον  Άγιο, ιδιαίτερα την ημέρα εορτασμού τους στις 27 Μαϊου. Οι χριστιανοί από κάθε περιοχή προστρέχουν να τον προσκυνήσουν και  να επικαλεστούν τη βοήθεια του στις δύσκολες στιγμές. Πλήθος πιστών την παραμονή της εορτής του αγίου – 26 Μαίου- αλλά και ανήμερα πηγαίνουν με τα πόδια στον ιερό ναό να προσκύνήσουν, καλύπτοντας αποστάσεις 30 έως 50 χιλιομέτρων, δείγμα της ζωντανής πίστης τους.Το Προκόπι απέχει περίπου 50 χλμ. από την πόλη της Χαλκίδας πρωτεύουσα της Εύβοιας, ταξιδεύοντας σε μια στην μαγευτική, γραφική και  δασώδης  διαδρομή.

 

Ο Όσιος Ιωάννης Ρώσος

 

Ο Όσιος Ιωάννης γεννήθηκε στηΡωσία το πιθανότερο το 1690, και αυτό εικάζεται γιατί υπηρετούσε ως Στρατιώτης το 1711 στο Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1711-1718) επί μεγάλου Πέτρου της Ρωσίας. ΣΕ ένα από τους πολέμους ο Ιωάννης πιάστηκε αιχμάλωτος από τους Τατάρους οι οποίοι τον πούλησαν σε ένα Οθωμανό αξιωματικό Ίππαρχο, ο οποίος καταγόταν από το Προκόπιο της Μ. Ασίας, ένα χωριό κοντά στη Καισάρεια της Καππαδοκίας, στο οποίο τον πήρε μαζί του.

Εκεί ο Ιωάννης αντιμετωπίζει πολλά δεινά από τους Τούρκους που τον αποκαλούσαν ''Κιαφέρ Γιουβάν'' (άπιστος Γιάννης). Τον χτυπούν, τον κλοτσούν και τον βασανίζουν με κάθε τρόπο. Υπομένει τα βασανιστήρια, τη δουλεία και την κακομεταχείριση με υπομονή, πίστη, προσευχή, άσκηση, νηστεία  και αγρυπνίες. Με το πέρασμα του χρόνου η ευγενική ψυχή του Ιωάννη και η γεμάτη αγάπη συμπεριφορά του, μαλακώνει την καρδιά του Αγά και της συζύγου του, με αποτέλεσμα να μείνει ήσυχος από τις υποσχέσεις και τις απειλές.

Πολλά είναι τα θαύματα που αναφέρονται από Χριστιανούς και Τούρκους κατά την διάρκεια της ζωής του Ιωάννη. Οι Τούρκοι έκπληκτοι πλέον τον αποκαλούν  ''βελή'' άγιο.

Ασθενεί και προαισθανόμενος το τέλος του ειδοποιεί τον Ιερέα και εκείνος του πηγαίνει την Θεία Κοινωνία μέσα σε ένα μήλο. Η Θεία Κοινωνία κάθε Σάββατο ήταν η μεγάλη του ξεκούραση. Σε ηλικία 40 ετών στις 27 Μαΐου του 1730  αφού κοινώνησε , καταπονημένος από τις κακουχίες  παρέδωσε το πνεύμα του. Οι Ιερείς και Πρόκριτοι Χριστιανοί με άδεια του Τούρκου παίρνουν το  σώμα του, το σηκώνουν στον ώμο και με ευλάβεια και προσοχή το ενταφιάζουν στο χριστιανικό νεκροταφείο του Τσα-Γερή.

Το Νοέμβριο του 1733 ο Όσιος εμφανίζεται στον ύπνο του ιερέα, που τον εξομολογούσε  και τον κοινωνούσε τα Άχραντα Μυστήρια. Του λέει με τη χάρη του Θεού πως το σώμα του μετά από τρία  και μισή  χρόνια μέσα στο τάφο έχει μείνει ακέραιο, ολόκληρο, άφθαρτο και να το βγάλουν για να είναι μαζί τους ως ευλογία του Θεού στους αιώνες. Ο ιερέας παρουσιάζει μια διστακτικότητα και έτσι κατά θεία παραχώρηση εμφανίζεται μια στήλη  φωτός η οποία φωτίζει τον τάφο τού Οσίου σαν πύρινος στύλος. Έτσι οι Χριστιανοί ανοίγουν τον τάφο, και μεταφέρουν το ιερό του λείψανο στο Ναό όπου αγρυπνούσε ο Όσιος. Έκτοτε πλήθος Χριστιανών και Τούρκων προσκυνούσαν τον Όσιο. Πολλοί κάτοικοι του Προκοπίου αλλά και των γύρων περιοχών ευεργετήθηκαν από τη χάρη του Αγίου. Ο αποκαλούμενος από τους Τούρκους "κιαφέρ Γιουβάν" έγινε πια "Ασίζ Γιουβάν" (Άγιος Ιωάννης).

 Σε μία εσωτερική σύρραξη μεταξύ Σουλτάνου και Ιμπραήμ της Αιγύπτου ο απεσταλμένος Πασάς του Σουλτάνου, Οσμάν, καίει το Ιερό Λείψανο για να εκδικηθεί τους Χριστιανούς. Οι Τούρκοι αφού πετούν το Ιερό Λείψανο στην πυρά, το βλέπουν να κινείτε  μέσα σε αυτήν. Τρομοκρατημένοι εγκαταλείπουν το έργο τους. Την άλλη μέρα οι Χριστιανοί μετά την αποχώρηση των Τούρκων ανασηκώνουν τις στάχτες και τα αποκαΐδια, και βρίσκουν το Ιερό Λείψανο ανέπαφο, να  είναι ευλύγιστο και μυρωμένο, του  έμεινε μόνο το μαύρισμα από τους καπνούς και το πύρωμα.

Στην ανταλλαγή των πληθυσμών Ελλάδος-Τουρκίας, το έτος 1924, οι Έλληνες πρόσφυγες παίρνουν τα λιγοστά τους Θρησκευτικά κειμήλια και το Ιερό Σκήνωμα του Αγίου και ύστερα από μακρύ ταξίδι φτάνουν στη Χαλκίδα. Παραμένει εκεί μέχρι να κτιστεί ναός στο νέο χωριό το Νέο Προκόπι.

Η εορτή του Οσίου Ιωάννου του Ρώσου είναι στις 27 Μαΐου, μέρα κατά την οποία τελείτε και μεγαλοπρεπείς λιτάνευση του σκηνώματος του. Χιλιάδες είναι οι επισκέπτες προσκυνητές  που συρρέουν για να τιμήσουν και να προσκυνήσουν τον Άγιο.

 Από το 1962  από απλός  προσκυνηματικός Ναός  μετετράπη σε Ευαγές Ίδρυμα. Λειτουργεί ξενώνας για την φιλοξενία των επισκεπτών- προσκυνητών. Και πέντε μεγάλα ιδρύματα  Δύο ορφανοτροφεία, ένα  γηροκομείο ένα οικοτροφείο και παιδικές κατασκηνώσεις. 

 

·          ΙΕΡΟ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ
 

Το Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας της Φανερωμένης, στη Νέα Αρτάκη της Εύβοιας. βρίσκεται στην πόλη της Νέας Αρτάκης, 8 χλμ βόρεια από τη Χαλκίδα, στον Εθνικό Δρόμο που ενώνει τη Χαλκίδα με την Κεντρική και Βόρειο Εύβοια. Επί του Δρόμου, εν τόις της πόλεως της Αρτάκης υπάρχουν ευδιάκριτες επιγραφές που οδηγούν στο Ιερό Προσκύνημα.

Στην γη της Μικράς Ασίας, στους πρόποδες του Όρους Δινδύμου, λίγα χιλιόμετρα έξω από την Κύζικο, κατά τον 12ο αιώνα μ. Χ., όπως η παράδοση μας πληροφορεί, ανακαλύφθηκε, κατά θαυμαστό τρόπο, ανάμεσα στους θάμνους, στον τόπο του ναού της αρχαίας θεάς Κυβέλης, η Ιερά και Σεβάσμια Εικόνα της Θεοτόκου, την οποία οι κάτοικοι της Κυζίκου ονόμασαν Φανερωμένη. Στον τόπο της ευρέσεως της Ιεράς Εικόνος, ανήγειραν ομώνυμη Ιερά Μονή της «Παναγίας της Φανερωμένης», όπου και φυλασσόταν η Ιερά Εικόνα μέχρι το έτος 1922, όταν οι κάτοικοι της Κυζίκου αναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές εστίες τους . Φεύγοντας από τον τόπο τους, πρώτον απ’ όλους τους πολύτιμους θησαυρούς τους πήραν την Ιερά Εικόνα της Φανερωμένης. Πορευόμενοι οι Αρτακιανοί προς την Ελλάδα, διήλθαν από την Κωνσταντινούπολη. Εκεί, το Οικουμενικό Πατριαρχείο έλαβε γνώση της παρουσίας της Ιεράς Εικόνος στην Πόλη, την παρέλαβαν Κληρικοί του με τις πρέπουσες τιμές και την εναπόθεσαν στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα.

Τρεις δεκαετίες μετά το βίαιο αποχωρισμό των Αρτακιανών από την πατρίδα τους, τη  Μικρασιατική γη και τη Μητέρα τους Παναγία τη Φανερωμένη, το μεσημέρι της 29ης Απριλίου 1951, Κυριακής του Πάσχα, συνέβη, στη νέα τους πατρίδα, τη Νέα Αρτάκη Ευβοίας, ένα θαυμαστό γεγονός. Οκτώ κορίτσια, ηλικίας 10 – 12 ετών, τα οποία βρίσκονταν σε παραλιακή τοποθεσία, όπου έπαιζαν και τραγουδούσαν. Ξαφνικά, σε μικρή απόσταση από τον τόπο που βρίσκονταν πρόσεξαν μία μαυροφορεμένη, εξαιρετικά όμορφη γυναίκα, γονατιστή και σε στάση προσευχής. Στα χέρια Της φορούσε χρυσά επιμανίκια και στο κεφάλι Της είχε μαύρη καλύπτρα και φωτοστέφανο. Τα μικρά κορίτσια, μπροστά σ’ αυτό το θέαμα τρόμαξαν και γεμάτα φόβο έφυγαν από τον τόπο για να ειδοποιήσουν τους γονείς τους. Όμως, όταν εκείνοι έφθασαν στον τόπο, η μαυροφορεμένη γυναίκα είχε εξαφανισθεί. Αλλά όχι όμως και τα ίχνη, της παρουσίας της. Τα αποτυπώματα των γονάτων της βρίσκονταν ακόμα στο χώμα.

Τα μικρά κορίτσια ανέφεραν τα γεγονότα στον Εφημέριο του χωριού, τον μακαριστό π. Σπυρίδωνα Αθανασίου και εκείνος στον επίσης μακαριστό Μητροπολίτη Χαλκίδος Γρηγόριο Πλείαθο, ο οποίος κάλεσε τα κορίτσια που του επιβεβαίωσαν το θαύμα, ενημερώνοντας τον μάλιστα, ότι η γυναίκα εμφανίσθηκε και στον ύπνο τους, λέγοντάς τους ότι είναι η Παναγία και ότι στον τόπο της εμφανίσεώς Της έπρεπε να χτίσουν Εκκλησία. Μετά από αυτά τα γεγονότα, ο Μητροπολίτης έδωσε την κανονική ευλογία του για να ανεγερθεί Ιερός Ναός προς τιμήν της Παναγίας, ο οποίος αργότερα έλαβε τη μορφή του Ιερού Προσκυνήματος.

Την 12η Αυγούστου του 1951 κατατέθηκε από τον Μητροπολίτη Γρηγόριο Ο θεμέλιος λίθος του Ιερού Ναού. Η ολοκλήρωση της ανοικοδόμησης του Ιερού Προσκυνήματος, και τα Εγκαίνια του Ιερού Ναού, ο οποίος κτίστηκε σε σχήμα σταυρεπίστεγο τελέσθηκαν το 1969 από τον μακαριστό Μητροπολίτη Χαλκίδος Νικόλαο Σελέντη. Στον τόπο της Παναγιοφανείας ανεγέρθη Ιερόν Παρεκκλήσιον, άνωθεν δε αυτού το κωδωνοστάσιο του Ιερού Ναού. Στον προαύλιο χώρο του Ιερού Προσκυνήματος, ο οποίος διακρίνεται ιδιαιτέρως για την φυσική ομορφιά του, ανεγέρθησαν, στο βορειανατολικό μέρος, μεγαλοπρεπή ιερά προσκυνητάρια που αναφέρονται στη ζωή του Κυρίου και της Παναγίας. Στη νότια πλευρά του προαυλίου ανεγερθεί το Λαζάρειο Πνευματικό Κέντρο, το οποίο στεγάζει όλες τις δραστηριότητες του Ιερού Προσκυνήματος: Κατηχητικές Συνάξεις, μαθήματα Βυζαντινής Μουσικής, καθώς και Έκθεση Βιβλίων.

 

ΙΕΡΕΣ ΜΟΝΕΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

Βόρεια Εύβοια

 

ΜΟΝΗ  ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΗΛΙΩΝ

 

Στη βόρεια Εύβοια και σε απόσταση 15 χιλιομέτρων από την πόλη της Αιδηψού βρίσκεται η ιστορική μονή του Αγίου Γεωργίου Ηλίων. Σε μια περιοχή μαγευτικής φυσικής ομορφιάς, σε μια μεγάλη χαράδρα που σχηματίζεται στη ΝΔ πλευρά του όρους Τελέθριο με θέα στο Βόρειο Ευβοϊκό, το ιστορικό μοναστήρι μετρά πολλούς αιώνες ιστορίας.

Το μοναστήρι κτίστηκε πάνω στα ερείπια αρχαίου ναού αφιερωμένου στο θεό Απόλλωνα, ο οποίος ήταν  θεός του Ηλίου και του Φωτός, Μάλιστα η ονομασία της Μονής «Ήλια» φαίνεται πως προέρχεται από παραφθορά του τοπωνυμικού « ηλιεία » που, σύμφωνα με τον Στράβωνα, σήμαινε τον τόπο όπου υπήρχε βωμός ή μαντείο του Απόλλωνα.

Για την ακριβή όμως χρονολογία ιδρύσεως της μονής δεν σώζονται επίσημα έγγραφα, ούτε παραδόσεις. Από συγκεκριμένες καταγραφές προκύπτει, πως η μονή βρίσκεται στη θέση αυτή τουλάχιστον από το 1521,  ημερομηνία συγγραφής του Βιβλίου Ναυσιπλοΐας (Bahriye) του Τούρκου περιηγητή PiriReis, στο οποίο καταχωρείται στο χάρτη της σελίδας 20 η ύπαρξη μονής με το όνομα Άγιος Γεώργιος στη θέση που βρίσκεται σήμερα. Ένα άλλο μεταγενέστερο στοιχείο είναι το μοναχολόγιο της μονής με πλήρη κατάλογο των μοναχών, που τηρείται από το 1790.

Επί τουρκοκρατίας το μοναστήρι προσέφερε εθνικές υπηρεσίες στον υπόδουλο ελληνισμό, όπως άλλωστε και οι περισσότερες μονές. Οι μοναχοί του, που σε περιόδους ακμής του έφθαναν τους 350, ήταν δάσκαλοι και πνευματικοί πατέρες όλης της περιοχής.

Η μονή εξ αιτίας του μεγάλου της πλούτου έγινε πολλές φορές στόχος ληστρικών επιδρομών στην περίοδο της Τουρκοκρατίας. Την μεγαλύτερη όμως καταστροφή της υπέστη μετά την αποτυχία της επανάστασης στην Εύβοια, μετά την προσωρινή απελευθέρωση του βόρειου τμήματος, και τον θάνατο του Αγγελή Γοβιού το 1822. Η ανακατάληψη της Εύβοιας συνοδεύτηκε από σφαγές και καταστροφές. Η Βόρεια Εύβοια ερημώθηκε. Οι μοναχοί εγκατέλειψαν το μοναστήρι, αφού πήραν ό,τι πολυτιμότερο μπορούσαν να μεταφέρουν και πέρασαν στη Στερεά Ελλάδα. Τα κειμήλια που απέμειναν κάηκαν μαζί με το μοναστήρι ή λεηλατήθηκαν από τους επιδρομείς. Μετά την απελευθέρωση της Εύβοιας οι μοναχοί επέστρεψαν στο μοναστήρι και αποκατέστησαν τις καταστροφές.

Μετά τον ελληνογερμανικό πόλεμο του 1940  το μοναστήρι υπέστη τις συνέπειες της εμφύλιας σύγκρουσης με την εκτέλεση του ηγούμενου Γρηγορίου Φωτίου στα τέλη του 1943.

Ο ναός του Αγίου Γεωργίου της μονής, μια τρίκλιτος  βασιλική, διατηρεί την βυζαντινή του αρχιτεκτονική. Ο νάρθηκας (πρόναος) συμπληρώθηκε μετά την επανάσταση του 1821 με δεύτερο νάρθηκα σε ένα είδος παρεκκλησιού, στο οποίο υπάρχει μικρός υπόγειος ναός αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στο εξωτερικό του η κύρια είσοδός του κοσμείται από χρωματιστά σμαλτωμένα πιατάκια με ανθρωπόμορφες παραστάσεις, τα λεγόμενα «φαγεντιανά». Ο ναός στερείται τοιχογραφιών. Ίχνη τοιχογραφίας υπάρχουν μόνο στον Παντοκράτορα του τρούλου, ό,τι απέμεινε από την υγρασία και τη φωτιά. Ο τρούλος στηρίζεται σε δύο μαρμάρινους κίονες με κιονόκρανα αρχαϊκού τύπου.

Το τέμπλο του ναού είναι ξυλόγλυπτο και παλαιότερα ήταν επιχρυσωμένο. Παρουσιάζει αγγέλους, πτηνά και φυτικό διάκοσμο. Στα θωράκια (ποδιές) είναι σκαλισμένες παραστάσεις από την Παλαιά Διαθήκη. Στα ψηλότερά του μέρη θαυμάσια ποικίλματα καταλήγουν στα «λυπηρά». Στο υπέρθυρο της εισόδου της προθέσεως μια επιγραφή μας γνωστοποιεί τα ονόματα των ταγιαδόρων που το έφτιαξαν.
Η εικονογραφία του ναού χωρίζεται σε τρεις ενότητες: στις δεσποτικές εικόνες, στις μικρογραφίες και στη ζώνη του σταυρού. Ξεχωρίζει η εικόνα του  Αγίου Γεωργίου του τροπαιοφόρου διαστάσεων 110×40 εκατοστά που παρουσιάζει τον Άγιο καθήμενο σε θρόνο με στολή βυζαντινού στρατηλάτη και γύρω του σκηνές από τα μαρτύριά του.

Πάνω από την ωραία πύλη υπάρχει επιγραφή που φέρει την ημερομηνία «Ιούλιος 1834». Ωστόσο όταν το 1966 ο Γ. Αναστόπουλος επισκέφθηκε τη μονή ανακάλυψε στη βόρεια πλευρά του ναού μεγάλο τμήμα βυζαντινής τοιχογραφίας κάτω από παχύ στρώμα σοβά, γεγονός που τον οδήγησε στο συμπέρασμα πως ο σημερινός ναός της μονής Ηλίων είναι ο ίδιος από κατασκευής του, δηλαδή ο βυζαντινός. Αν λάβουμε μάλιστα υπόψη ότι η τέχνη της βυζαντινής αγιογραφίας άνθισε στη Βόρεια Εύβοια κατά την μεταβατική περίοδο μεταξύ 1550-1650 μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η μονή και ο ναός υπάρχουν από τότε.

Μετά την είσοδο της μονής στο δεξί μέρος υπάρχει μικρός ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Στη μονή φυλάσσονται αρκετά λείψανα αγίων. Στο ναό υπάρχουν τρεις περίτεχνοι σταυροί, ένα επίχρυσο και ένα αργυρό δισκοπότηρο (1713). Πολύτιμο κειμήλιο αποτελεί ένα αργυρό και επίχρυσο σμαλτωμένο ευαγγέλιο που κοσμείται από ογδόντα έναν πολύτιμους λίθους και απεικονίσεις εβδομήντα τριών αγίων και προφητών με επιγραφή κατασκευής 1745. Ήταν γραμμένο σε χειρόγραφα σε μεμβράνη, το οποίο αποσπάστηκε και φυλάσσεται στο βυζαντινό μουσείο Αθηνών με αριθμό 40.

Από το 1971 η μονή μετετράπη σε γυναικεία.

 

ΜΟΝΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΟΥ(Αγίας Ειρήνης)

 

Είναι νεοσύστατη γυναικεία μονή, μετόχι της μονής Αγίου Γεωργίου, που ανήκει στο Δήμο Αιδηψού και βρίσκεται σε απόσταση δύο χιλιομέτρων από την διασταύρωση που υπάρχει στο δέκατο χιλιόμετρο της επαρχιακής οδού Αιδηψού-Λίμνης. Η μονή διατηρεί την παραδοσιακή βυζαντινή λιτότητα και επιβάλει το συναίσθημα της κατάνυξης και της γαλήνης στον προσκυνητή.

 

ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΔΑΥΪΔ (Μεταμόρφωση του Σωτήρος)

 

Η μονή του Οσίου Δαυίδ βρίσκεται στη βόρεια Εύβοια και είναι ένα από τα πιο γνωστά και πολυσύχναστα μοναστήρια της Ελλάδας. Η δημοφιλία του οφείλεται εν πολλοίς στην προσωπικότητα του χαρισματικού μοναχού που υπήρξε ηγούμενός της ως το τέλος της ζωής του. Πρόκειται για τον Γέροντα Ιάκωβο Τσαλίκη, στην μεσολάβηση του οποίου αποδίδονται πλήθος μαρτυρίες ανακούφισης του ανθρώπινου πόνου. Ακόμα και μετά το θάνατό του (1991) προσέρχονται στη μονή ειδικά τα σαββατοκύριακα εκατοντάδες πιστών να προσκυνήσουν τον τάφο του και να ζητήσουν βοήθεια στα προβλήματά τους.

Ο Ιάκωβος Τσαλίκης, μοναχός αρχικά και αργότερα ηγούμενος της μονής μέχρι το 1991, γεννήθηκε το 1920 στο Λίβισι της Μάκρης της Μικράς Ασίας από εύπορη και χριστιανική οικογένεια, που ήλθε στη  Ελλάδα δύο χρόνια αργότερα, λόγω του μεγάλου ξεριζωμού και μεγάλωσε ως τα 30 του χρόνια στο μικρό χωριό της Φαράκλας του δήμου Κηρέως. Υπήρξε ένας χαρισματικός άνθρωπος γνωστός σε όλη την Ελλάδα, γιατί διέθετε το χάρισμα, που διαθέτουν κάποιοι απλοί άνθρωποι που θεωρούνται μεσολαβητές μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Στο πρόσωπό του αποδίδονται πλήθος Θείων και ανθρωπίνων επεμβάσεων προς ανακούφιση του ανθρώπινου ψυχικού και σωματικού πόνου. Για τον λόγο αυτό ο Γέροντας Ιάκωβος λατρεύτηκε σαν άγιος, όταν ακόμα βρισκόταν στη ζωή.

 Η μονή βρίσκεται απέναντι από το χωριό Δρυμώνας στους πρόποδες των βουνών «Καβαλάρη» και «Ξηρού όρους» σε απάνεμη και πανέμορφη τοποθεσία. Η πρόσβαση στη μονή γίνεται από την διασταύρωση Αιδηψού Λίμνης, λίγο έξω από τις Ροβιές, που απέχει 22 χιλιόμετρα από την Αιδηψό και 10 από τη Λίμνη στον δρόμο προς Βουτά και Ιστιαία. Σε λιγότερο από 500 μέτρα ανηφορίζοντας προς Ιστιαία συναντάμε την διασταύρωση που οδηγεί ύστερα από 12 χιλιόμετρα στη μονή και στη συνέχεια στο χωριό Δρυμώνα. Στη διαδρομή υπάρχουν καταρράκτες μέσα σε πεύκα και έλατα με εύκολη πρόσβαση από σκαλοπάτια και τσιμεντόστρωτα μονοπάτια.

Η είσοδός της μονής είναι τοξωτή και εκτείνεται σε τέσσερις πλευρές με ισόγεια και ανώγεια, όπου υπάρχουν τα κελιά των μοναχών, ξενώνες, ηγουμενείο, αίθουσα υποδοχής επισήμων, βιβλιοθήκη, τραπεζαρία, κουζίνα, αποθήκες και βοηθητικοί χώροι. Ο ναός της μονής αφιερώθηκε από τον κτήτορά της, τον Όσιο Δαυίδ, στην Μεταμόρφωση του Σωτήρος, μέρα πανηγυρισμού της, όπως και η 1η Νοεμβρίου στη μνήμη του Γέροντος Οσίου Δαυίδ.

 

Ο Όσιος Δαυίδ

 

Ο Όσιος Δαυίδ γεννήθηκε στα τέλη του 15ου αιώνα. Περιηγήθηκε σε μονές της Θεσσαλίας και μόνασε στη Μεγίστη Λαύρα του Αγίου Όρους. Υπήρξε ηγούμενος στη μονή Βαρνάκοβα. Για μεγάλο διάστημα μόνασε στο βουνό ανάμεσα στον Παρνασσό και στη Γκιώνα με λίγους μοναχούς. Κρατήθηκε από τους Τούρκους με την κατηγορία της φυγάδευσης κυνηγημένων χριστιανών. Μετά την απελευθέρωσή του ήλθε στην Εύβοια και ίδρυσε περί το 1550 το μοναστήρι πάνω στα ερείπια του προϋπάρχοντος βυζαντινού ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Ο Όσιος Δαυίδ ασκήτευε εκεί απομονωμένος σε ένα κελί που σήμερα είναι το ξωκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους. Λέγεται πως ο ίδιος έχτισε με τα χέρια του τον ογκώδη πύργο που σώζεται ως σήμερα στη μονή Γαλατάκη για να προστατέψει τους μοναχούς από τις επιθέσεις των πειρατών.

Η μονή είχε τιμηθεί με αυτοκρατορικούς τίτλους, οι οποίοι όμως καταστράφηκαν κατά την πυρπόλησή της από τους Τούρκους το 1824, για να εκδικηθούν την συμμετοχή της στον αγώνα. Κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821 η μονή συνέβαλε στον αγώνα κατά του τουρκικού ζυγού. Σώζεται έως σήμερα χειρόγραφο του Αγγελή Γοβιού, ο οποίος δανείστηκε χίλια γρόσια για τις ανάγκες του αγώνα. Ηγούμενος ήταν τότε ο Ιωακείμ Σταματίου ή Γεροντιανός, η δράση του οποίου ήταν γνωστή. Αφού έλαβε μέρος στην Επανάσταση πολεμώντας ο ίδιος αλλά και βοηθώντας υλικά τον αγώνα με χρήματα της μονής.
Το 1833 μετά την ένταξη της Εύβοιας στο νέο ελληνικό κράτος πάνω στα θεμέλια του κατεστραμμένου ναού της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος κτίζεται νέος για να ξαναγκρεμίσει, μάλλον από σεισμό. Ο ναός που υπάρχει σήμερα κτίστηκε το 1877.

Στο εσωτερικό του υπάρχουν βυζαντινές εικόνες φιλοτεχνημένες στο Άγιο Όρος. Σε περίτεχνη λειψανοθήκη φυλάσσονται τα ευωδιάζοντα άγια λείψανα του Οσίου Δαυίδ καθώς και το θυμιατό, το πετραχήλι και η ράβδος του.

Αξιόλογο μεταβυζαντινό μνημείο αποτελεί το παρεκκλήσι που σχηματίζουν η ανατολική και η νότια πτέρυγα της μονής σε μια μικρή υπόγεια κατακόμβη σκαλισμένη στο βράχο.

 

ΜΟΝΗ ΓΑΛΑΤΑΚΗ  (Αγίου Νικολάου)

 

Εκεί που οι δυτικές βουνοπλαγιές του Κανδηλιού συναντούν τις ακτές του βόρειου Ευβοϊκού και 12 χιλιόμετρα από την μαγευτική πόλη της Λίμνης, βρίσκεται η γυναικεία μονή του Αγίου Νικολάου ή Γαλατάκη. Σύμφωνα με την ιστορία της μονής αυτή έχει κτισθεί στη θέση που κατά την αρχαιότητα βρισκόταν ο ναός του Αιγαίου Ποσειδώνα, άποψη που στηρίζεται τόσο στις περιγραφές αρχαίων κειμένων, όσο και στην ύπαρξη υλικού από αρχαία κτίσματα, που χρησιμοποιήθηκε στην ανέγερση του καθολικού της. Υπήρξε τακτική των πρώτων χρόνων του Χριστιανισμού οι αρχαίοι ναοί να μετασχηματίζονται σε χριστιανικούς. Στην περίπτωση της μονής Γαλατάκη ο Ποσειδώνας έδωσε κατ` αντιστοιχία τη θέση του στον Άγιο Νικόλαο τον προστάτη των ναυτικών. Από τον αρχαίο ναό σώζονται σήμερα μόνο τέσσερις σπονδυλωτοί κίονες με αρχαϊκά κιονόκρανα που στηρίζουν τον τρούλο και δύο μονολιθικοί στον νάρθηκα. Στην περιοχή αυτή πολλοί μελετητές τοποθετούν την αρχαία πόλη των Αιγών. Ο Στράβων υποστηρίζει πως ο Όμηρος αναφέρεται στις Αιγές της Εύβοιας, όταν λέει πως ο Ποσειδώνας ήρθε στις Αιγές, όπου στο βάθος της θάλασσας βρισκόταν το παλάτι του.

Για το όνομα της μονής «Γαλατάκη» υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Η επικρατέστερη αναφέρεται σε κάποιον πλοίαρχο από το Γαλατά της Κωνσταντινούπολης, ο οποίος ενδεχομένως να λεγόταν και Γαλατάκης, ο οποίος σώθηκε από τον κίνδυνο να ναυαγήσει χάρη στην επέμβαση του Αγίου του οποίου ο πλοίαρχος γνώριζε την ύπαρξη του ναού του εκεί. Αφού προσκύνησε στην ερειπωμένη μονή αποφάσισε την ανοικοδόμησή της και έζησε εκεί σαν μοναχός όλη την υπόλοιπη ζωή του.

Η προέλευση της επωνυμίας «Γαλατάκη» αναφέρεται για πρώτη φορά σε Σουλτανικό ορισμό του 1503 και σε άλλα τουρκικά έγγραφα, ενώ στα Πατριαρχικά σιγίλια ποικίλλει μεταξύ της επωνυμίας και του τοπωνυμίου «εν τω Γαλατάκη» ή «του εν Γαλατάκη» (σιγίλια 1572,1764). Το 1572 ο Πατριάρχης Κύριλλος αποκαλεί τη μονή «Βασιλικόν Σταυροπηγιακόν Μοναστήριον» διότι αυτή υπαγόταν πάντα στον Πατριάρχη της Κωνσταντινούπολης. Το 1205 όταν δόθηκε ως τιμάριο από τον Βονιφάτιο τον Μονφερατικό ολόκληρη η Εύβοια στον Ιάκωβο τον Αβένσιο η μονή υπήρχε και βρισκόταν σε μεγάλη ακμή. Στην διάρκεια της Φραγκοκρατίας υπέστη πολλές ζημιές μέχρι που ερημώθηκε μετά την τουρκική εισβολή του 1470 και έως το 1503 οπότε άρχισε πάλι να ακμάζει.

Η αγιογράφηση του ναού της έγινε σύμφωνα με τους περισσότερους βυζαντινολόγους κατά την περίοδο 1546-1586. Στα 1819 η μονή καταλαμβάνεται από Τούρκους που εγκαθίστανται εκεί και εκμεταλλεύονται τα κτήματά της, έως το Μάιο του 1821 που άρχισε η επανάσταση στη Λίμνη. Τότε την εγκαταλείπουν, αφού πρώτα την πυρπολούν. 

Μετά την ένταξη της Εύβοιας στο νέο ελληνικό κράτος η μονή αρχίζει και πάλι να ανθίζει. Για αρκετές δεκαετίες είναι εύρωστη οικονομικά μέχρι τη στιγμή που η αδράνεια και η κακή διαχείριση κάποιων ηγουμένων σήμανε την οικονομική της αποδυνάμωση. Στα 1898 ο ναός της μονής υπέστη ανεπανόρθωτες καταστροφές στην αγιογράφησή του, στην προσπάθεια να αποκατασταθούν οι ζημιές που προκλήθηκαν από το σεισμό του 1894.

Κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου η μονή είναι σχεδόν εγκαταλελειμμένη ως το 1946. Τότε μετατρέπεται σε γυναικεία. Το 1948 στον εμφύλιο εγκαταλείπεται. Από το 1950 αρχίζει πάλι να προοδεύει και στο χώρο της αρχίζει να λειτουργεί ορφανοτροφείο και δημοτικό σχολείο. Διατηρεί εξαιρετική βιβλιοθήκη όπου εκτός των βιβλίων υπάρχουν ιστορικά έγγραφα, πατριαρχικά σιγίλια, σουλτανικά φιρμάνια και άλλα σημαντικά έγγραφα για την ιστορία της μονής. Γιορτάζει στις 6 Δεκεμβρίου και στις 20 Μαΐου επέτειο της ανακομιδής των λειψάνων του Αγίου Νικολάου.

 

Η σημερινή εικόνα της μονής

 

Το καθολικό της μονής είναι ένας σταυροειδής με τέσσερις κίονες και τρεις κόγχες ναός με νάρθηκα, που στον νότιο τοίχο του έχει προσαρτηθεί παρεκκλήσιο αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο. Στο καθολικό φυλάσσονται σε λειψανοθήκες λείψανα αγίων. Από το παρεκκλήσιο υπάρχει μυστική δίοδος που οδηγεί σε κρυψώνα στην οροφή του κτηρίου, που χρησίμευε ως καταφύγιο των μοναχών κατά τις μουσουλμανικές διώξεις. Το καθολικό χτισμένο το 1576 αγιογραφήθηκε το 1586. Στην κεντρική κόγχη του Ιερού γύρω από το θυσιαστήριο διασώζεται η κάτω ζώνη, όπου εικονίζονται ιεράρχες με ευχές της θείας λειτουργίας. Στη μεσαία ζώνη ιστορείται η παράσταση της Θείας Κοινωνίας των Αποστόλων. Η άνω ζώνη είναι κατεστραμμένη. Στην κόγχη της προθέσεως, στο κέντρο, υπάρχει η παράσταση της Άκρας Ταπείνωσης και η δεξιά η μορφή του πρωτομάρτυρα Στεφάνου. Στις υπόλοιπες επιφάνειες του Ιερού Βήματος διατηρούνται σε καλή κατάσταση παραστάσεις ολόσωμων αγίων. Στον τρούλο δεσπόζει ο Παντοκράτορας και γύρω του τα τάγματα των αγγέλων. Πάνω από την πόρτα της εισόδου του κυρίως ναού διατηρείται σε καλή κατάσταση ο Αναπεσών. Πρόκειται για τον Ιησού σε νεαρή ηλικία ανακεκλιμμένο να στηρίζει το κεφάλι του στο δεξί του χέρικαι να ακουμπά τα πόδια του σε υποπόδιο. Στα δεξιά και στα αριστερά της κλίνης του στέκονται με σεβασμό δύο άγγελοι.

Το ξυλόγλυπτο καρυδένιο τέμπλο του καθολικού κατασκευάστηκε κατά την διάρκεια της αναστήλωσης του 1837 σύμφωνα με το Βυζαντινό τύπο. Έχει τρεις πύλες. Είναι υπερυψωμένο με μαρμάρινο δάπεδο και χωρίζεται σε τρεις ζώνες καθ` ύψος: α) στη ζώνη με τις Δεσποτικές εικόνες, β) στη ζώνη με τις μικρογραφίες και γ) στη ζώνη με τα λυπηρά και την επίστεψη.  

Η μονή υπήρξε αποδέκτης της Τίμιας Κάρας του Αγίου Μάμαντος, η οποία υπήρξε δωρεά της Τσαρίνας Αικατερίνης Β΄.

 

Κεντρική Εύβοια

 

·       ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΜΑ

 

Η Ανδρική Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Αρμά ή Άρμα βρίσκεται σε μία πευκόφυτη περιοχή 10 χλμ. Ανατολικά των Φύλλων Ευβοίας και συνολικά  περίπου 20 χλμ. από την Χαλκίδα. Βέβαια το πιο σωστό είναι να ονομάζεται ΑΡΜΑ (με κεφαλαία) αφού πρόκειται για χρονολογία ΑΡΜΑ = 1141 υποστηριζόμενο και ως έτος ιδρύσεως της Μονής. Η σωστή ανάγνωση της χρονολογίας η οποία αναγράφεται σε επιγραφή εντοιχισμένη στην εξωτερική πλευρά του ανατολικού τοίχου φέρει ως έτος ιδρύσεως το ΖΡΜΕ = 7145 από κτίσεως κόσμου, δηλαδή το 1637, και όχι ΑΡΜΑ. Το οποίο πιθανόν να αποτελεί ηχητική παράφραση αυτής της ημερομηνίας (ΖΡΜΕ).

Από την παλαιά μονή σήμερα σώζεται το καθολικό της, που αποτελεί ένα από τα ωραιότερα υστεροβυζαντινά μνημεία του νησιού. Πρόκειται για έναν εγγεγραμμένο σταυροειδή ναό μετά τρούλου και μάλιστα σύνθετος τετρακίονος (κωνσταντινουπολίτικος τύπος). Ο ναός αποτελείται από νάρθηκα με σχεδόν τετράγωνη κάτοψη και από τον κυρίως ναό, ο οποίος φέρει τρούλο στηριζόμενο πάνω σε τέσσερις κίονες που προέρχονται από προχριστιανικό οικοδόμημα (ίσως ναό).

Ανατολικά είναι προσαρτημένο, εντελώς ανεξάρτητο, το τριμερές Ιερό. Η παράσταση που δεσπόζει σε όλο το νάρθηκα είναι το ''Πάσα Πνοή''. Εδώ βρίσκεται και η κτητορική  επιγραφή που ο αναγραμματισμός της προσέδωσε στο μοναστήρι το σημερινό του όνομά. Η χρονολόγηση εκτιμάται στο 13ο ή 14 αιώνα και είναι χτισμένο πάνω σε παλαιότερο χριστιανικό ναό, που είχε ανεγερθεί στα ερείπια προχριστιανικού ιερού. Ο νάρθηκας αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη και χρονολογείται στο 17ο αιώνα.

Στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, η Μονή του Αγίου Γεωργίου ήταν το πνευματικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής. Από τα σπλάχνα της προήλθε ο εθνεγέρτης της τουρκοκρατούμενης Ευβοίας, ο Επίσκοπος Ευρίπου και πρόεδρος της Ιερά Συνόδου Νεόφυτος Αδάμ. Πίσω από την κόγχη του Ιερού Βήματος βρέθηκαν θαμμένα μέσα σε Άγιο Ποτήριο, τυλιγμένο με επιτραχήλιο, τίμια λείψανα αγνώστων Αγίων. Η μονή διαλύθηκε λίγο μετά την απελευθέρωση. Σήμερα κοντά στο καθολικό της παλιάς μονής έχει ιδρυθεί νέο μοναστήρι.

 

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΟΣΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΛΥΒΙΤΟΥ ΨΑΧΝΩΝ

 

Η Γυναικεία Ιερά Μονή του Οσίου Ιωάννου του Καλυβίτου βρίσκεται περίπου 5 χλμ. από τα Ψαχνά  στο δρόμο προς το χωριό Προκόπι της Βορείου Ευβοίας και συνολικά 18 χλμ. από την Χαλκίδα. Πρόκειται περί παλαιάς και ιστορικής μονής, της οποίας το καθολικό χτίστηκε επάνω στα ερείπια προχριστιανικού αρχαιοελληνικού ναού, όπως συνάγεται από τα αρχιτεκτονικά λείψανα.

Η πρώτη γραπτή πληροφορία για την Μονή περιέχεται στο ''Συνοδικόν'' το οποίο συντάχθηκε επί βασιλείας Ανδρονίκου Α΄ Κομνηνού (1183-1185). Το πρώτο αυτό κτίσμα καταστράφηκε. Το μοναστήρι αυτό αναστηλώθηκε και αγιογραφήθηκε το 1245. Καθότι όταν γίνονταν εργασίες αποχωματώσεως βρέθηκε και μαρμάρινη πλάκα με την εξής περιγραφή ''Εμαστορεύθη ο πάνσεπτος ναός του Οσίου πατρός   ημών Ιωάννου του Καλυβίτου παρά Μιχαήλ του Κολοκύνθη. Εύχεστε δια τον Κύριον έτους     ΣΤΨΝΓ (1245)''. Δυστυχώς και πάλι χάνεται στο πέρασμα των αιώνων. Κατά την παράδοση στη συνέχεια η Μονή ανοικοδομήθηκε εκ νέου από Ρώσους μοναχούς της Μονής Αγίου Παντελεήμονος τον 18ο αιώνα. Αλλά κατά τον ίδιο αιώνα ερημώθηκε και πάλι. Το 1920 γίνεται ακόμη μία προσπάθεια αναστύλωσής του και από τότε διατηρεί την μορφή που διαθέτει ακόμη και σήμερα.  Όταν αποχωματίσθηκε ο ναός, στις αρχές του 20ου αιώνος, διατηρήθηκε το παλαιό ιερό βήμα  με τις  τοιχογραφίες του 12ου αιώνος και συμπληρώθηκε σε σχήμα πλέον βασιλικής. Στο τέμπλο έχουν τοποθετηθεί εικόνες, έργα αγιορειτών πατέρων του έτους 1922.

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΛΕΠΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

 

Σε απόσταση περίπου 1,5 χλμ. από τα Πολιτικά και συνολικά 25 χλμ. από την Χαλκίδα σε ένα μικρό ύψωμα και δίπλα σε γραφικές πηγές βρίσκεται η γυναικεία  Ιερά Μονή  Παναγίας Περιβλέπτου Πολιτικών. Οι αρχές της, ανάγονται στη βυζαντινή περίοδο, αφού τόσο το χωριό Πολιτικά, όσο και η Μονή, σχετίζονται με τη βυζαντινή Εύβοια. Το όνομα Πολιτικά, πιθανώς ετυμολογείται από τον συνοικισμό κάποιων  Κωνσταντινουπολιτών και η ονομασία της Μονής ως Περιβλέπτου, μαρτυρούν τον σύνδεσμο της περιοχής αυτής με την  Κωνσταντινούπολη.

Διασώθηκε μόνο το καθολικό, στον τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου με τρούλο, που ακουμπά σε τέσσερα στηρίγματα, και ένα μέρος από τον παλαιό περίβολο του. Το καθολικό Χρονολογείται  το 1025 μ.χ.,  ερειπώθηκε και ξαναχτίστηκε ξανά στις ίδιες βάσεις επί τουρκοκρατίας. Στη πρώτη φάση αυτού, την βυζαντινή ανήκουν τα μαρμαροθετήματα  των δαπέδων, στο τέμπλο το οποίο είναι μαρμάρινο διακρίνεται η βυζαντινή φάση αλλά και αυτή της τουρκοκρατίας.

Από τα υπάρχοντα στοιχεία τεκμαίρετε ότι η Μονή ανοικοδομήθηκε τον 11ο ή 12ο αιώνα. Στις πράξεις  του Πάπα Αλεξάνδρου  του Δ΄ χρονολογούμενες κατά τα έτη 1234-1261 γίνεται αναφορά ως μονή του Αγίου Λουκά  των Πολιτικών (San Luca de Politica) και όχι ως της Περιβλέπτου, πιθανολογείτε ότι η μονή αποτελούσε μετόχι του Οσίου Λουκά του Αλιβερίου. Στο μνημείο δόθηκε μάλλον το όνομα  Παναγία η Περίβλεπτος όταν η μονή είχε καταστραφεί και το καθολικό της αποτελούσε μία εκκλησία των πολιτικών. Σε σιγίλιο πατριαρχικό του 1582 ο ναός μνημονεύεται ως «μονύδριον» και ως «εκκλησία του χωρίου εκ χρόνων αμνημονεύτων».

Το 1969 αναβίωσε το ιστορικό αυτό Μοναστήρι, όταν εγκαταστάθηκε γυναικεία αδελφότητα Το Καθολικό ανακαινίσθηκε εσωτερικά, κτίσθηκαν κελιά, εργαστήρια και βοηθητικοί χώροι. Η Μονή κατέχει τεμάχιο λειψάνου του ιερού Χρυσοστόμου και κάποιων αγίων (ανωνύμων).


       ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΜΑΚΡΥΜΑΛΛΗ

     

Η ανδρική Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Μακρυμάλλη βρίσκεται στην πλαγιά ενός λόφου σε απόσταση περίπου 2 χλμ. από το ομώνυμο χωριό Μακρυμάλλη, 7 χλμ. Βόρεια από τα Ψαχνά και συνολικά 20 χλμ. από τη Χαλκίδα, πρωτεύουσα της Εύβοιας.

Εξαιτίας των αλλεπάλληλων καταστροφών που υπέστη, δεν σώθηκαν γραπτές μαρτυρίες για τα πρώιμα χρόνια της ιστορίας της, γι’ αυτό και όσα αναφέρονται στην περίοδο εκείνη στηρίζονται στην προφορική παράδοση. Σύμφωνα με αυτήν, κτήτορες της υπήρξαν δύο αδέλφια κτηνοτρόφοι που είχαν εκεί κοντά τις καλύβες των ποιμνίων τους. Κάθε βράδυ «έβλεπαν ένα φως στον απέναντι βράχο». Όταν πήγαν στο σημείο εκείνο, βρήκαν την εικόνα της Παναγίας. Την μετέφεραν στις καλύβες τους, έκτισαν πρόχειρο προσκυνητάρι όπου την τοποθέτησαν και άναβαν μπροστά της καντήλι. Αργότερα εγκατέλειψαν τα εγκόσμια, έγιναν μοναχοί και έκτισαν την μονή, περί τον 12ο αιώνα. Μάλιστα, εικάζεται ότι λόγω των μακριών μαλλιών που τα αδέλφια αυτά είχαν, η Μονή έλαβε το όνομά της. Ωστόσο υπάρχουν και άλλες εκδοχές για την προέλευση της ονομασίας της μονής. Έτσι μία ακόμα εκδοχή υποστηρίζει, ότι πήρε το όνομα της, από τον πρώτο ηγούμενο που ονομαζόταν Μακρυμάλλης, ενώ σύμφωνα με άλλη ονομάστηκε έτσι από την εικόνα της μακρυμαλλούσας Θεοτόκου, που υπήρχε στον παλιό βυζαντινό ναό. Σε αρχεία που ευρέθησαν, αναγράφεται ότι τα Ιερά Σκεύη ανήκουν στην ΄΄Παναγία τη Μακρυμάλλισσα΄΄.

Αξιόλογες είναι οι σωζόμενες τοιχογραφίες στην κόγχη του Ιερού Βήματος (ιδίως η Πλατυτέρα με δύο Αγγέλους εκατέρωθεν). Σημαντικής αξίας και τέχνης είναι και αρκετές εικόνες του τέμπλου, του έτους 1882. Κειμήλια της είναι ένα αργυρό Ευαγγέλιο του 1754, ένα Άγιο Ποτήριο του 1796 και ένα Θυμιατό του 1808. Η βιβλιοθήκη της Μονής έχει αρκετά πλούσια συλλογή έργων θρησκευτικού και ιστορικού περιεχομένου. Στην μονή φυλάσσονται Τίμια λείψανα των Αγίων: Παρθενίου, Παρασκευής, Χαραλάμπους, Παντελεήμονος, Αναργύρων, Βασιλείου Αγκύρας, Νικήτα, Αυξεντίου, Στράτωνος, Ιγνατίου, Τιμίου Προδρόμου και Ρηγίνου επισκόπου Σκοπέλου. 

Πολλοί μοναχοί της μονής, πήραν μέρος στην επανάσταση του 1821, εξ ου και αυτό  αποτελεί την αιτία καταστροφής και λεηλασίας αυτής από τους Τούρκους. Μετά την απελευθέρωση η μονή ανασυγκροτήθηκε και ανακατασκευάσθει. Το 1881 διαλύθηκε και ενταχθεί ως μετόχι της μονής Αγίου Νικολάου. Το 1908 ανακαινίσθηκε και επαναλειτούργησε. Επί Γερμανό-ιταλικής κατοχής κάηκε και στην συνέχεια μετά την απελευθέρωση ξανά επισκευάσθηκε. Το 1950 μετετράπη σε γυναικεία. Και το Δεκέμβριο του 2013 μετετράπη πάλη σε ανδρική μονή.

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΓΟΡΓΟΫΠΗΚΟΟΥ ΨΑΧΝΩΝ
 

Η γυναικεία Ιερά Μονή Γοργοϋπηκόου Ψαχνών βρίσκεται 3,5 χλμ. από τα ψαχνά, και συνολικά 18 χλμ. από την πόλη της Χαλκίδας. Η ίδρυση της Ιεράς Μονής, οφείλεται μετά από θαυματουργική επέμβαση της Παναγίας για την ανάρρωσή της Ηγουμένης του Μοναστηριού Ταξιαρχίας Σκουτέλα. Η   Γερόντισσα Ταξιαρχία είδε σε όνειρο το 1960, την τοποθεσία που είναι χτισμένη η Ιερά Μονή, και αυτό συνεχίστηκε για δύο περίπου χρόνια. Έτσι μετά την απόκτηση του κτήματος και κατά την διάρκεια των εργασιών θεμελιώσεως του Ιερού Ναού, στις 25 Μαϊου 1965, βρέθηκε μια παμπάλαια φορητή εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας. Η οποία πλέον αποτελεί και το πολύτιμο θησαυρό της Ιεράς Μονής. Το Καθολικό, εγκαινιάσθηκε το 1977 από το Σεβασμιότατο  Μητροπολίτη Χαλκίδος κ. Χρυσόστομο Α΄. Δημιουργήθηκαν Ιερά Παρεκκλήσια τιμώμενα στο όνομα των Αγίων Μεγαλομαρτύρων Πολυκάρπου, Γεωργίου και Φανουρίου. Πρόσφατα έγινε εκ βάθρων ανακαίνιση του Καθολικού, των Παρεκκλησίων, αλλά και του τόπου της Ευρέσεως της εικόνας, όπου και διαμορφώθηκε νέο μικρό Παρεκκλήσιο. Η δε Ιερά Εικόνα της Θεοτόκου συντηρήθηκε και τοποθετήθηκε σε ειδικά κατασκευασμένο ασημένιο χειροποίητο πλαίσιο στο Τέμπλο της Μονής.

 

         ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΜΥΡΤΙΔΙΩΤΙΣΣΗΣ ΠΑΛΙΟΥΡΑ

Είναι το νεότερο μοναστήρι της Μητρόπολης Χαλκίδος. Ιδρύθηκε χάρη στην αγάπη και την καλή διάθεση του Μητροπολίτου αλλά και στην ελεύθερη βούληση και ολοπρόθυμη συνεργασία τριών μοναζουσών, οι οποίες για δεκαετίες ασκούνταν πλησίον του Ενοριακού Παρεκκλησίου Κοιμήσεως της Θεοτόκου Πάλιουρα Διρφύων, ποθώντας τον μοναχικό βίο.
Το έτος 2006, ιδρύθηκε η νέα  γυναικεία Ιερά Μονή, η οποία αφιερώθηκε στο Πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου της Μυρτιδιωτίσσης (εορτάζει την 24η Σεπτεμβρίου). Η Ιερά Μονή στεγάστηκε σε ιδιόκτητο χώρο των μοναζουσών, τον οποίο παραχώρησαν ολοπρόθυμα και ανήκει πλέον στην Ιερά Μονή, και ευρίσκεται δίπλα στο Ενοριακό Παρεκκλήσιο της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στον Πάλιουρα, το οποίο εξακολουθεί να ανήκει στην Ενορία του Αγίου Νικολάου Πάλιουρα. Στις 22 Ιουλίου του 2010 θεμελιώθηκε το νέο καθολικό της Ιεράς Μονής, επ’ ονόματι της Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης.

 

Νότια Εύβοια

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΝΩ ΒΑΘΕΙΑΣ

 

Βορειοανατολικά της Άνω Βάθειας σε απόσταση περίπου 8 χλμ. και συνολικά περίπου 30 χλμ. από τη Χαλκίδα. Πάνω σε ένα πλάτωμα, ύψους 490 μ.. Ανάμεσα στα κυπαρίσσια και στα πλατάνια,  με εξαιρετική θέα προς το Νότιο Ευβοϊκό Κόλπο και τις απέναντι ακτές της Άττικής. Βρίσκεται η γυναικεία Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Άνω Βάθειας.

Αν και οι πληροφορίες είναι ελλιπείς, και τα αποδεικτικά στοιχεία αδύναμα, σε ότι αφορά στο θέμα ιδρύσεως και επανδρώσεως της Μονής, γίνεται δεκτό από τους ειδικούς, ότι η πρώτη μοναστική αδελφότητα εγκαταστάθηκε στα μέσα του 15ου αιώνος (1455).Η παράδοση θέλει η μονή να ανοικοδομήθηκε αμέσως μετά από την πτώση της Κωνσταντινούπολης.

Στην αυλή υπάρχει ένας  θεόρατος πλάτανος, ηλικίας περίπου 1000 ετών, η σκιά του σκεπάζει  το ναό, ενώ η βρύση στη ρίζα του τρέχει ασταμάτητα γάργαρο νερό. Το Καθολικό είναι το μόνο από τα αρχαία κτίσματα της Μονής που διέφυγε από τη φθορά του χρόνου και των φυσικών καταστροφών, ανεγέρθη προς τιμήν του Αγίου Νικολάου, ανοικοδομήθηκε από το 1460 ως το 1463 και αγιογραφήθηκε αμέσως με την τεχνική της νωπογραφίας (fresso). Πολλές από τις αγιογραφίες αυτές σώζονται μέχρι και σήμερα. Πρόκειται για ναό, ρυθμού μονόκλιτο σταυρεπίστεγο  βασιλικό με ορθογώνια κάτοψη. Φέρει τρίπλευρη κόγχη στη ανατολική πλευρά. Χαρακτηριστικό της αρχιτεκτονικής του συγκεκριμένου ναού είναι το τρίβηλο που αποτελείται από δύο αράβδωτους  κίονες, με κουλουροπυραμοειδή κιονόκρανα, που υποστηρίζουν τρία οξυκόρυφα τόξα. Οι μελετητές εικάζουν ότι έχει κτιστεί στα ερείπια προϋπάρχοντος Ασκληπιείου.

Η σύγχρονη ιστορία της Μονής αυτής άρχισε το 1963 με τη μετατροπή της σε γυναικεία και την εγκατάσταση στα μισοερειπωμένα κτίσματα, αδελφότητος 5 μοναχών. Ανοικοδομήθηκαν παρεκκλήσια (Οσίου Θεοδοσίου του Νέου και Αγίου Νεκταρίου), φιλοτεχνήθηκε νέο τέμπλο το 1973, δημιουργήθηκαν  εργαστήρια αγιογραφίας και κεντητικής, καθιερώθηκε στον περίβολο το Κοιμητήριο των Μητροπολιτών Χαλκίδος .Στο Καθολικό είναι αποθησαυρισμένα τίμια λείψανα των Αγίων: Νικολάου, Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Χαραλάμπους, Ξενοφώντος, Παρασκευής, Οσίου Δαβίδ, Αρσενίου του Καππαδόκου και Παντελεήμονος. Στη μονή υπάρχει ξενώνας που μπορεί να καλύψει τις ανάγκες λίγων ατόμων.

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΛΕΥΚΩΝ-ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ
 

Ανατολικά του Αυλωναρίου στο βουνό Καλλιμάνη, σε απόσταση περίπου 7 χλμ. από το Αυλωνάρι και συνολικά 73 χλμ. από τη Χαλκίδα βρίσκεται η γυναικεία Ιερά Μονή Αγίου Χαραλάμπους Λευκών. Πρόκειται για ένα Βυζαντινό μοναστήρι, χτισμένο σε υψόμετρο περίπου 500 μ. περιτριγυρισμένο από πανύψηλες λεύκες, από τις  οποίες πήρε και την ονομασία του. Σε ένα πανέμορφο φυσικό τοπίο με απεριόριστη θέα προς το κάμπο του Αυλωναρίου, με μία χαρακτηριστική πηγή στην οποία αναβλύζει  δροσερό νερό.  Η μονή έχει ανακηρυχθεί σε αρχαιολογικό μνημείο. Ιδρύθηκε πριν τον 10ο αιώνα, ως μονή των Εισοδίων της Θεοτόκου. Ο στρατηγός Νικόλαος Κριεζώτης είχε ιδιαίτερη αγάπη για αυτή την μονή, καθότι σε αυτήν έμαθε τα πρώτα του γράμματα. Το 1835 αρρώστησε πολύ βαριά και νοσηλεύτηκε στη μονή αυτή για αρκετό διάστημα, όταν έγινε καλά τέλεσε λειτουργία στη γιορτή του Αγίου Χαραλάμπους, αφιερώνοντας στη μονή μία εικόνα του Αγίου, καθώς και ένα κομμάτι   ξύλου, πάνω στο οποίο είχε μαρτυρήσει ο Ιερομάρτυρας  Χαράλαμπος. Έτσι προστέθηκε-μετονομάστηκε σε μονή Αγίου Χαραλάμπους.

Ο Ναός και η Μονή αποτελούν κτίσματα μεγάλης αρχαιολογικής αξίας. Πολλές είναι οι σπάνιες εικόνες αλλά και οι παλιές επιγραφές , που υπάρχουν στη μονή. Ιδιαίτερη σημαντική είναι μία ξύλινη λύρα, που είναι κρεμασμένη στο Ιερό του καθολικού της μονής.( Η λύρα έχει ανάγλυφη πάνω της, την εικόνα της μονής του Αγίου Δημητρίου Καταρράκτη Οκτωνιάς. Σύμφωνα με την παράδοση, το 14ο αιώνα ένας βοσκός την βρήκε και την έδωσε στην Μονή Λευκών. Όμως η λύρα εξαφανιζόταν και μετακόμιζε στη μονή του Καταρράκτη, στην οποία παρέμεινε μέχρι  και την διάλυση της μονής.)

Η μονή χρησιμοποιήθηκε κατά την διάρκεια της Γερμανό-Ιταλικής κατοχής ω καταφύγιο Ελλήνων και ξένων εχθρών του Άξονα, με σκοπό τη διαφυγή από την Ελλάδα, μέσου Αιγαίου. Καθότι βρίσκεται κοντά στα παράλια της Ανατολικής Εύβοιας. Για κάποια χρόνια παρέμεινε εγκαταλειμμένη και το 1985 επαναλειτούργησε  και λειτουργεί έως και σήμερα ως γυναικεία

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΜΑΤΖΑΡΗ-ΟΞΥΛΙΘΟΣ

 

Η νυν Γυναικεία Ιερά Μονή Μάτζαρη Κοιμήσεως της Θεοτόκου βρίσκεται 15 χλμ. νοτιοδυτικά της Κύμης , 28 χλμ. από το Αλιβέρι και συνολικά περίπου 75 χλμ. από την Χαλκίδα. Σε μία ηλιόλουστη πλευρά του ομώνυμου λόφου Μάτζαρη σε ύψος 200μ., απέναντι από τον Οξύλιθο και βόρεια από το Όριό.

Η προέλευση του ονόματος της Μονής είναι αδιευκρίνιστη. Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη το όνομα προέρχεται από το κτήτορα της, ''Μάτζαρη'' βάση προφορικής παράδοσης πρόκειται για Τούρκο επίσημο και πλούσιο γαιοκτήμονα ιδιοκτήτη του χώρου γύρο από τη Μονή. Άλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι ''Μάτζαρης ονομαζόταν ο ιδρυτής και πρώτος ηγούμενος. Κατά άλλη εκδοχή, η μονή ιδρύθηκε από πλούσια ευσεβή γυναίκα από τα παράλια της Μικράς Ασίας, η οποία ήρθε και ασκήτευσε αρκετό καιρό και είχε πολλά «μαντζάρια» μαζί της, χρήματα δηλαδή, καθότι  ''μαντζάρι σημαίνει εφόδιο, πλούτο, χρήμα. Ακόμα υποστηρίζεται ότι μπορεί να προέρχεται από τα πολλά ''ματζάρια''(πλούτη) καθότι είχε αποκτήσει τεράστια ακίνητη περιουσία και τα πολλά ''ματζάρια'' (εφόδια) που παρείχε για του φτωχούς της περιοχής.

Παραμένει άγνωστη η ακριβής ημερομηνία ιδρύσεως της μονής. Από δωρητήρια, πωλητήρια, δικαστικές αποφάσεις, σουλτανικά φιρμάνια, τα οποία σώζονται στο αρχείο της, χρονολογούμενα από τις αρχές του 16ου αιώνα. (τα οποία αναφέρονται στην ακίνητη περιουσία της). Εικάζεται ότι χτίστηκε το 15ο αιώνα.

Το κτήριο της μονής έχει σχήμα ορθογώνιο και στη μέση του περιβόλου είναι ο ναός της μονής, το Καθολικό της το οποίο φαίνεται να είναι κτισμένο το 11ο αιώνα, σταυρεπίστεγος, μονόκλιτος, βυζαντινού ρυθμού ναός, χωρίς τοιχογραφίες ή άλλο ξέχωρο διάκοσμο. Του οποίου το εσωτερικό είναι στρωμένο με παχύ στρώμα ασβέστη. Όπου έχουν αποκολληθεί οι σοβάδες του ασβέστη, φαίνονται οι παλιές αγιογραφίες, ξεθωριασμένες από το πέρασμα του χρόνο και σκαλισμένες με οξύ εργαλείο, για να προσκολληθεί ο νέος ασβέστης. Το τέμπλο στολίζουν οι τρεις βυζαντινές εικόνες της Παναγίας, του Χριστού και του Ιωάννη του Προδρόμου, που ανάγονται στον 16ο αιώνα. Επίσης στη μονή διατηρείται μια μεγάλη ξύλινη ανάγλυφη σφραγίδα του Αγίου Γεωργίου, εξαίρετης τέχνης. ¨Όσο για τη  βιβλιοθήκη της είναι πολύ φτωχή, γιατί τα παλιά βιβλία ή καταστράφηκαν ή υπεξαιρέθηκαν.

Κατά  την επανάσταση του 1821 η μονή πήρε ενεργό μέρος. Ο ηγούμενος  Παρθένιος μαζί με τους μοναχούς  αγωνίστηκαν κοντά στο στρατηγό Νικόλαο Κριεζώτη. Μετά την απελευθέρωση της Εύβοιας, ο ηγούμενος μαζί με τους μοναχούς όταν συγκεντρώθηκαν στη μονή άρχισαν ανοικοδόμηση των ερειπίων, καθότι καταστράφηκε από της ορδές του Ομέρ μπέη του Καρυστινλή. Το 1910 έπεσε σε μαρασμό και έγινε μετόχι της μονής Σωτήρος Κύμης.

 

·                   ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΚΑΡΥΩΝ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ
 

Σε απόσταση 6,5 χλμ. από το Αυλωνάρι ή 2,5 χλμ. από τις Συκιές και συνολικά 67 χλμ, από τη Χαλκίδα μέσω εθνικής οδού Χαλκίδας Αλιβερίου, βρίσκεται η Ανδρική Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου Καρυών, κτισμένη στους πρόποδες του βουνού Καλλιμάνι. Κατεστραμμένη  επί ένα περίπου αιώνα. Και ανακαινισμένη πλέον, συνεχίζει να λειτουργεί ως κανονική και εν ενεργεία Μονή. Η Μονή είναι αφιερωμένη στον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και ειδικώς στο Γεννέσιο αυτού. Ως χρόνος Ιδρύσεως θεωρείται το 1600, αφού ο Ναός τελείωσε το 1623 σύμφωνα με εντοιχισμένη επιγραφή σε αυτόν.

Δυστυχώς δεν διασώζονται πολλά για την ιστορία της Μονής. Από τα λιγοστά στοιχεία διαπιστώνεται ότι η Μονή τον 17ο και τον 18ο αιώνα είχε μεγάλη πνευματική και υλική ακμή. Το 1905 διαλύθηκε και έγινε μετόχι της Μονής του Αγίου Χαραλάμπους Λευκών, εξαιτίας επιβουλών εγχωρίων και επιδρομών Τούρκων, καθότι την έφεραν σε δεινή θέση.  Αυτός είναι και ο λόγος, που ο υλικός της πλούτος αλλά και ο πνευματικός της διασκορπίστηκε και εχάθει.(Προσέφερε στον αγώνα της Εθνικής Παλιγγενεσίας πολλά, δι' αυτό υπέστη και αυτά τα δεινά) Διασώθει ο Ναός ένα νεώτερο κτίσμα και η μικρή γύρο έκταση.

Ο ναός είναι τετρακιόνιος σταυροειδής μετά τρούλλου. Έχει τρεις εισόδους από την δυτική πλευρά με παραστάσεις στο υπέρθυρο. Είναι αγιογραφημένος ολόκληρος από πολύ καλό άγνωστο αγιογράφο. Το θεματολόγιο των εικόνων είναι πλούσιο. Σε μεγάλο μέρος η αγιογραφία έχει υποστεί φθορά και χρήζει συντήρησης, ώστε να στερεωθεί και αποκατασταθεί ο Ναός και ως ιερός χώρος και ως Βυζαντινό μνημείο.

Η εορτή του Γενεθλίου του προδρόμου του 1997, εγίνε η γενέθλια ημέρα της Μονής, εγκαταστάθηκε μοναχική αδελφότητα και ξεκίνησε η επαναλειτουργία της Μονής.

 

                   

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΑ ΚΥΜΗΣ

 

Η νυν Γυναικεία Ιερά Μονή  Μεταμόρφωσης του Σωτήρα, βρίσκεται 4χλμ. βόρεια της Κύμης. Σε ένα περιβάλλον άγριας φυσικής ομορφιάς, απόκρημνο 250 μέτρα πάνω από τη θάλασσα, με θέα το Αιγαίο και τη Σκύρο. Ανεγέρθη το 1643 και πιστεύεται ότι η εκκλησία είναι Βυζαντινή. Το κτιριακό συγκρότημα είναι μεγάλο, όπως όλες οι βυζαντινές μονές έτσι και η συγκεκριμένη, περιβάλλεται από τέσσερις πτέρυγες κτιρίων που της δίνουν εικόνα φρουρίου. Στους τοίχους των κτιρίων είναι εντοιχισμένα διάφορα αρχιτεκτονικά      μέλη από προ-χριστιανικά οικοδομήματα. Στη βορεινή πλευρά υπήρχε οχυρωματικός πύργος για την άμυνα των μοναχών κτισμένος από τους ίδιους. Στο κέντρο δεσπόζει ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ενώ στα αριστερά υπάρχει πηγή με δροσερό νερό.

Δυστυχώς οι καταστροφές οι επιδιορθώσεις και ο χρόνος έχουν αφανίσει το παρελθόν του ναού. Το τέμπλο είναι ξυλόγλυπτο. Το ναό στολίζουν φορητές εικόνες οι οποίες  έχουν μεταφερθεί από διαλυμένες μονές. Ξεχωριστό κειμήλιο αποτελεί ο χρυσοκέντητος επιτάφιος της Αποκαθήλωσης ο οποίος και αυτός έχει μεταφερθεί από διαλυμένο μοναστήρι, πιθανόν της μονής Κλιβάνου. Όπως και τα δύο Άγια Ποτήρια της μονής Κλιβάνου τα οποία μεταφέρθηκαν εκεί μετά από τη διάλυση της. Μέσα στο ναό φυλάσσονται λείψανα Αγίων  και Μαρτύρων όπως Αγίου Τρύφωνα, Αγίου Νικολάου, Αγίου Χαραλάμπους, Αγίας Παρασκευής. Στη βιβλιοθήκη της φυλάσσονται συγγράμματα του 18ου αιώνα.

Η παράδοση λέει ότι η μονή ιδρύθηκε από Αγιορείτες Μοναχούς τον 15ο αιώνα, πράγμα      

που επιβεβαιώνεται από σφραγίδα του 1643, η οποία είναι χωρισμένη στα τέσσερα, όπως παρατηρείτε στο Άγιος Όρος.. Λέγεται ότι οι μοναχοί αυτοί διέφυγαν από τους Τούρκους και βρήκαν καταφύγιο εδώ. Στη μονή το 1785 παρέμεινε για άσκηση ο επίσκοπος Ευρίπου Ιερόθεος, μετέπειτα Μητροπολίτης Ιωαννίνων. Πρέπει να σημειώσουμε δε την ενεργό συμμετοχή της μονής στον αγώνα του 1821, εξαιτίας της οποίας το μοναστήρι καταστράφηκε από τους Τούρκους. Συγκεκριμένα το 1821-1823 από το πασά της Καρύστου Ομέρ Μπέη. Επισκευάσθηκε το 1847 με πρωτεργάτες τους οπλαρχηγούς    του αγώνα Γιαννάκη, Δήμου και Ιωάννου με την καθολική συμβολή των Κουμιωτών. Επίσης σημαντική ήταν η δράση των μοναχών στη εθνική αντίσταση το 1941-1944, όπου το μοναστήρι ήταν τόπος καταφυγίου και διαφυγής   των πατριωτών προς τη Μέση Ανατολή   Ελλήνων και ξένων εχθρών του Άξονα, υπό την πνευματική καθοδήγηση του Μητροπολίτη Παντελεήμονα Φωστίνη. Από το 1976 η μονή μετετράπη σε γυναικεία.

 

Μονή Αγίου Δημητρίου Καταρράκτη Οκτωνιάς
 

Μοναδικότητα αποτελεί η παράσταση της Δευτέρας Παρουσίας στο Δ τοίχο, όπου η ποικιλία των θεμάτων και η μικροζωγραφική είναι εξαιρετική

 

                   ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΚΥΡΟΥ
 

Η Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου της Σκύρου βρίσκεται στο Νησί Σκύρος. Το οποίο είναι το νοτιότερο νησί των Βορείων Σποράδων. Βρίσκεται ανατολικά της Εύβοιας, από την οποία απέχει γύρω στα 35 χλμ και είναι το μεγαλύτερο σε έκταση νησί των Σποράδων (210 τετρ. Χλμ.). Η απόσταση της Μονής από την ομώνυμη πρωτεύουσα του Νησιού ή αλλιώς αποκαλούμενη ως Χώρα, η οποία βρίσκεται στην ανατολική ακτή, είναι περίπου

Ο ναός του Αγίου Γεωργίου ανεγέρθηκε το 960 μ.Χ.  με οικονομική υποστήριξη των Βυζαντινών αυτοκρατόρων Νικηφόρο Φωκά και Ιωάννη Τσιμισκή, πάνω στο κάστρο της Σκύρου. Η Μονή του Αγίου Γεωργίου Σκύρου, ιδρύθηκε κατά πάσα πιθανότητα στα μέσα του 13ου αιώνα, σίγουρα μεταξύ 1016 μ.Χ. και 1447 μ.Χ.. Υπαγόταν στο Πατριαρχείο  Κωνσταντινουπόλεως ως ανεξάρτητη μονή. Δεν είχε καμία σχέση με τη Μονή Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους, η οποία από το 1016 μ.Χ. είχε αποκτήσει στη Σκύρο τα βοσκοτόπια στο βουνό, τα οποία ήταν δωρεά της αρχόντισσας Γλυκερίας. Το 1447 μ.Χ., ίσως και λίγο αργότερα, η ανεξάρτητη Μονή του αγίου Γεωργίου, εντάχθηκε ως μετόχι στη Μονή Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους. Το νυν  κτιριακό συγκρότημα της Μονής είναι από τα χρόνια της Βενετοκρατίας και Τουρκοκρατίας. Τον 19ο και 20ο αιώνα, έγιναν εργασίες ανακαίνισης και στήριξης καθώς μεταβολή των  διαρυθμίσεων στους εσωτερικούς χώρους. Η εκτίμηση  χρονολόγησης του ναού (Αγίου Γεωργίου) είναι μεταξύ 1599μ.Χ. - 1602μ.Χ.σύμφωνα με την σκαλισμένη πάνω σε μάρμαρο επιγραφή που υπάρχει πάνω από το καμπαναριό.

Μέχρι το 2001 το μοναστήρι ήταν σε πλήρη λειτουργία. Στους σεισμούς του 2001, υπέστη ζημιές και για αυτό το λόγο έμεινε κλειστό για το κοινό. Πρόσφατα ολοκληρώθηκαν οι εργασίες επισκευής του πρώτου επιπέδου της μονής, το οποίο έχει ανοίξει τις πύλες του στο κοινό. Από το μπαλκόνι της δυτικής πτέρυγας της μονής, μπορείτε να απολαύσετε την  εκπληκτική  θέα προς τη Χώρα.

 

Ενδιαφέρον για τον επισκέπτη έχουν για τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά, δομικά, ιστορικά κλπ χαρακτηριστικά και στοιχεία τους τα ακόλουθα μνημεία:

 

Το εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου, μεταξύ Δροσιάς-Λουκισίων έχει σημαντική αγιογράφηση του 14ου-17ου αιώνα.

Μονή Υπαπαντής Ερίωνή Μονομερίτισσα, στους Καθενούς. Σύμφωνα με την κτητορική επιγραφή είναι του 1637.

Αγία Παρασκευή Λούτσας. Η παράσταση σκηνών της Δευτέρας Παρουσίας στο δυτικό τοίχο είναι εφάμιλλη σε τέχνη, θέματα και μικροζωγραφική αυτής του Αγίου Δημητρίου Καταρράκτη.

Αγία Κυριακή, σπηλαιώδες εξωκκλήσι στα Καμπιά Στενής.

Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκουή Παναγία Χιλιαδού. Λέγεται ότι το όνομά της το πήρε επειδή ήταν η χιλιοστή που έκτισε η Βυζαντινή αυτοκράτειρα Θεοδώρα.

Μεταβυζαντινό εξωκκλήσι Παναγιά η Αμπουδιώτισσα, στις παρυφές ελατοδάσους με αλπικά λιβάδια, ΒΑ της Σέττας.

Εκκλησίδιο Κοιμήσεως της Θεοτόκου στοΑλιβέρι, σταυρεπίστεγη του 1393 και κατάγραφη από πολύ καλές τοιχογραφίες.

Σπήλαιο Οσίου Χριστοδούλουστη Λίμνη. Εδώ ασκήτεψε ο Όσιος Χριστόδουλος στο τέλος του 10ου αιώνα.

Άγιος Bασίλειος Ωρεών. Bυζαντινός ναός του οποίου η Αγία Τράπεζα είναι λαξευμένη στον βράχο.